Ιστορία τόπων
Καμβούνια όρη: Οροσειρά και φυσικό όριο μεταξύ Μακεδονίας και Θεσσαλίας. Φτάνει μέχρι τον ηπειρωτικό Λάκμωνα και μοιάζει με προέκταση του Ολύμπου. Στα Καμβούνια ανήκει και η στενωπός του Σαρανταπόρου καθώς και το πολύ γνωστό βουνό Χάσια, που αποτελεί το χαμηλότερο νοτιοδυτικό τους τμήμα με υψόμετρο 600-800 μ. Ψηλότερες περιοχές των Καμβουνίων είναι το Τιτάριο (1678) και τα Βουνάσια (Αμάρμπης) (1588).
Τα Καμβούνια είναι κατά πάσα πιθανότητα η περιοχή της Πελασγικής Δωδώνης.
Περισσότερες πληροφορίες στη "Ντουλάπα της ιστορίας" ράφι: "Η θέση της Πελασγικής Δωδώνης"
Ο Ρωμαίος ιστορικός Τίτος Λίβιος αναφέρει ότι στα Καμβούνια όρη απέκρουσε ο Περσέας στρατό του Ρωμαίου Ύπατου Οστίλιο το 171 μ.χ., ο οποίος επιχειρούσε να περάσει από την στην άνω Μακεδονία.
Χάρτης Τριγωνικού


Παλαιόχωρα: Τοποθεσία που βρίσκεται δίπλα στο χωριό. Λέγεται ότι εκεί ήταν η θέση του πριν έρθει στη σημερινή.

Έχουν σχέση με το θρησκευτικό συναίσθημα.
Παναγιά: Λόφος όπου επάνω του είναι κτισμένη η εκκλησία της Παναγίας.
Χριστού πατλιά: Βράχος στα κριάκουρα (Μπότσια), που κατά το θρύλο εκεί υπήρχε σχήμα πατημασιάς, που σήμερα έχει χαθεί.
Σταυρός: Όνομα δύο τοποθεσιών. Η μία βρίσκεται λίγο πιο πάνω από το τυροκομείο και η άλλη στο δρόμο για την Παναγία.
Εκκλησιάς το χωράφι: Τοποθεσία κοντά στο Μαρμαράδικο του Παπαθυμιόπουλου. Τα χωράφια αυτά πρέπει να ήταν παλιά της εκκλησίας.
Αη - Λιάς: Το βουνό απέναντι (νότια) από το χωριό.
Αη - Θανάσης: Λόφος βόρεια του χωριού. Υπάρχει ομώνυμη εκκλησία.
Αη - Νικόλας: Υπάρχουν δύο τοποθεσίες η μία στο ξέρασμα και η άλλη στο δρόμο για την Αυλίστρα.
Αη - Ταξιάρ(χ)ης: Τοποθεσία Νότια του χωριού όπου υπάρχει και ομώνυμη εκκλησία.
Αγία Βαρβάρα: Τοποθεσία στο Λάκκο της Κατερίνης
Χαΐρι Τοποθεσία: λίγο έξω από το χωριό. Υπάρχει εξωκκλήσι.

Έχουν σχέση με ονόματα ανθρώπων
Αλέξη τη Βρύση: Τοποθεσία ανατολικά του χωριού. Από εκεί ερχόταν το νερό στην Αϊπανή τη βρύση. Πρέπει παλιά να υπήρχε στο μέρος βρύση.
Γκόγκη η βρύση: Τοποθεσία εκεί που σήμερα είναι η γεώτρηση. υπάρχει στη θέση του παλιού πηγαδιού βρύση (Γκόγκος - Γιώργος).
Μέγα τα δένδρα: Τοποθεσία απέναντι από το χωριό. Παλιά γεμάτη με πολύ παλιές βελανιδιές. Σήμερα σώζονται μόνο δύο από αυτές.
Τζιμέλα Γκορτσιές: Τοποθεσία δυτικά του χωριού. (Τζιμέλας - Κούτσιανος Ευθύμιος).
Παπαθυμιάκες Γκορτσιές: Τοποθεσία προς τη Μαυράχη.
Μαρκογιώρ΄Γκορτσιά: Τοποθεσία νότια του χωριού στο δρόμο για τα αμπέλια (Μαρκογιώρης - Μαρκόπουλος Γεώγιος).
Αλή Πασά αλώνια:(Αληπασάλωνα) τοποθεσία λίγο πιο πάνω από τη Στερνάρα. Μέχρι εδώ είχε φτάσει η χάρη του Αλή πασά.
Μπόη (Μπέη): τα χωράφια Τοποθεσία λίγο πιο πέρα από τα Αληπασάλωνα. Χωράφια που ανήκαν στο Μπέη.
Τρύπαρ΄ τα κάρνα: Τοποθεσία λίγο πιο πάνω από τη Στερνάρα.
Πουλιάνα Πέτρα: Τοποθεσία πάνω στη ράχη.
Τσιλίμου Πέτρα: Τοποθεσία δυτικά από την Παναγιά (Τσιλίμος - Παπαθανασίου Ιωάννης).
Σγουρ΄ τα παλιμάντρια: Τοποθεσία στο ρέμα αρκουδόλακκα (Σγούρος - Σγουρόπουλος).
Παπαγιάννη Γούρνα: Μάλλον τα χωράφια εκεί πρέπει να ανήκαν στο Παπα - Γιάννη (παπάς του χωριού το 1869).
Γεφύρι του Μπίμπαση: Γεφύρι κοντά στο λάκκο της Κατερίνης. Σήμερα το έχει σκεπάσει ο δρόμος Τριγωνικό - Ρύμνιο. Εκεί ο Παπαθανασίου Ιωάννης (Τσιλιμουϊάννης) σκότωσε τον μπέη των Σερβίων Μπίμπαση.
Κατερίνης ο λάκος: Τοποθεσία στο δρόμο για Μικρόβαλτο. Τοποθεσία όπου υπήρχε και παλιό γεφύρι το οποίο ανατίναξαν οι γερμανοί.
Μούτσιαλ΄ Μπάρα: Τοποθεσία
Μπατσίλ΄ η μπάρα: Τοποθεσία στο βουνό Προσήλιο με θέα τη γέφυρα Ρυμνίου. Υπάρχει ακόμα η μπάρα (Βασίλης Παπαθανασίου).
Γιουργάκ΄ του Πγιάδι: Πηγάδι στο λάκκο της κατουβρύσης, κοντά στα αμπέλια. (Γιουρκάκης - Γεωργακόπουλος)
Ντάου ο μύλος: Τοποθεσία κοντά στην Αυλίστρα όπου είχε παλιά το νερόμυλο ο Παπαθανασίου Βαγγέλης (Ντάος).
Ζιώγα ο μύλος: Τοποθεσία κοντά στην Παναγιά όπου είχε παλιά το νερόμυλο ο Παπαθανασίου Γεώργιος (Ζιώγας).
Παπαμίκα ο μύλος: Τοποθεσία κοντά στο λάκκο της Κατερίνης όπου είχε παλιά το νερόμυλο ο Παπαδόπουλος Δημήτριος (Παπαμίκας).
Τσιάμη τον κέδρο: Τοποθεσία κοντά στο δρόμο για Μικρόβαλτο.


Έχουν σχέση με ζώα
Αρκουδότρυπα: Τοποθεσία και πέτρα κοντά στο ρέμα του Αρκουδόλακκα. Λένε ότι εκεί είχε αρκούδες.
Αρκουδόλακκας: Τοποθεσία με ρέμα. Λένε ότι παλιά εκεί ζούσαν αρκούδες.
Λαφομούρσι: Τοποθεσία πάνω στη ράχη. Υπάρχει ακόμα βαθύ σκάμμα όπου έπιναν νερό όταν στο τόπο αυτό ζούσαν ελάφια.
Μπουφουλιές: Τοποθεσία μετά τη Χαλασμένη Στράτα. Τόπος όπου έκτιζαν τις φωλιές τους οι μπούφοι.
Λύκοι το χωράφι: Τοποθεσία κοντά στο λάκκο.

Έχουν σχέση με τη βλάστηση
Σουρβιά Τοποθεσία λίγο έξω από το χωριό. Εκεί βρέθηκε ο βασιλικός τάφος.
Κρανιές Ρέμα κοντά στη Σκάλα και στον Αη Λιά.
Πουρναρές Τοποθεσία πάνω από το δρόμο για Μεταξά.
Αγριγκουρτσιές Τοποθεσία κοντά στο Κρυονέρι.
Αγριόκλημα Τοποθεσία κοντά στην Παναγιά
Πλατάνια Το πλατανόδασος
Ρογόζια Τοποθεσία στο βορειοδυτικά της Παναγιάς.
Καλάμι Τοποθεσία στα σύνορα με το Πολύρραχο.
Καβαλαριά Τοποθεσία απέναντι από την Αυλίστρα
Φτελιά Τοποθεσία κοντά στο Χαΐρι
Φασολοκήπια Τοποθεσία κοντά στο λάκκο.
Αμπέλια Τοποθεσία με τον αμπελώνα

Έχουν σχέση με τα πετρώματα
Κοκκινόη
Ασπρόη
Μπουλτσώχωμα
Μαυράχη
Στερνάρα
Πλάκα
Κριάκουρα

Έχουν σχέση με το σχήμα τους
Λάκκα
Κοντουλάκια
Σέλ(ω)μα
Τρύπες
Κόκα
Γούρνες

Τα βουνά γύρω μας Φουργκαλιά
Η Φουργκαλιά (πυρ εγκαλεί) είναι η ψηλότερη κορυφή των βουνών που φαίνονται από το χωριό. Βρίσκεται στα Ανατολικά του χωριού και για να ανεβείτε θα πρέπει να πάρετε το δρόμο από τη στάση προς την ασβεσταριά. στο σημείο αυτό θα βρείτε τα απομεινάρια της παλιάς ασβεσταριάς. Εδώ ο Πετροϊώτας ο ιδιοκτήτης της παρήγαγε αρίστης ποιότητας ασβέστη από την πέτρα της φουργκαλιάς. Παίρνοντας το φιδοειδή ανηφορικό δρόμο θα βρεθείτε σε μια βουρτόπα (υψίπεδο), που παρ΄ όλη την κούραση του ανηφορικού δρόμου θα σας έρθει η επιθυμία να τρέξετε, να παίξετε. Το μάτι σας θα το τραβήξουν απότομα τα σχέδια που είναι χαραγμένα πάνω στη βουρτόπα. Αν τα δείτε προσεκτικά θα καταλάβετε ότι πρόκειται για τη θέση παλιάς κατασκήνωσης. Είναι μάλλον από τον καιρό που κτιζόταν τα πυροβολία.
Αξίζει να συνεχίσετε τη διαδρομή μέχρι την κορυφή του ορίζοντα ως το πυροβολείο και από εκεί στην κορυφή της Ντουβράς την ψυλότερη ίσως κορυφή των Καμβουνίων. Από εκεί νομίζεται ότι βλέπεται τη μισή Ελλάδα. Η θέα του Όλυμπου, των Χασίων, της κουφογραμμής της Πίνδου, του Γράμμου, του Βιτσίου, του Βερμίου και των Πιερίων νομίζω ότι αρκεί να σας πείσει γιαυτό.
Αν ανεβείτε εκεί τέλη Ιουνίου θα έχετε την ευκαιρία να μαζέψετε μυρωδάτο τσάι για το χειμώνα.
Τσιτσιούλα
Η Τσιτσιούλα βρίσκεται ανατολικά του χωριού. Αν από το χωριό απολαύσατε τον ήλιο να ανατέλει πάνω από την Τσιτσιούλα. Αν σας γεννήθηκε η περιέργεια να ανεβείτε να τον αγγίξετε καθώς ανατέλλει, πρέπει να ανεβείτε στην κορυφή της. Μπορείτε να σχεδιάσετε τη διαδρομή καθώς τη βλέπετε από το χωριό αλλά εγώ σας προτείνω να ανεβείτε ακολουθώντας τον παλιό δρόμο του Μεταξά.
Η σέλα των αλόγων του ήλιου
Όταν φτάσετε επάνω στην κορυφή, θα βρεθείτε μπροστά σε μια έκπληξη. Εκεί στην τοποθεσία Σέλμα (Σέλωμα) θα δείτε τη σέλα των αλόγων του θεού ήλιου. Εκεί ξεσέλωναν τα άλογά του για να ξεκουραστούν το βράδυ. Την αυγή για να ανατείλει ο ήλιος τα σέλωναν πάλι για να ξεκινήσουν πάλι το κοπιαστικό ταξίδι της ημέρας. Αν η φαντασία σας είναι όπως των αρχαίων Ελλήνων, αφήστε τον νου σας, να την καβαλικέψει και να κάνει ένα ταξίδι με τα άλογα του θεού Ήλιου.
Μην ξεχάσετε να πάρετε μαζί σας και μια φωτογραφική μηχανή, για να τραβήξετε από εκεί μερικές φωτογραφίες. Από εκεί μπορείτε να δείτε και κυρίως να φωτογραφήσετε το χωριό. Αν είναι απόγευμα φωτογραφήστε ένα μοναδικό ηλιοβασίλεμα. Τον ήλιο να να γέρνει πίσω από τον Μπούρινο και έναν ουρανό κατακόκκινο.
Αη Λιάς
Ο Αη Λιάς είναι το βουνό Νότια του χωριού. το δάσος βελανιδιάς που τον καλύπτει δημιουργεί ένα πράσινο πέπλο και στον πεζοπόρο την επιθυμία να περπατήσει στα πολλά μονοπάτια του χωρίς να κουράζεται. Ανεβαίνοντας στην κορφή του η θέα του Όλυμπου θα δικαιώσει την απόφασής σας να την κατακτήσετε. εκεί μπορείτε να ξεκουραστείτε στη σκιά του βράχου απολαμβάνοντας αντίκρυ το δάσος της βελανιδιάς που συνεχίζεται με απέραντα δάση από έλατα, που καλύπτουν τις κορυφές των Καμβουνίων.
Στα δυτικά σας βρίσκεται ο Μικροβαλτινός Αη Λιάς. Εκεί υπάρχει καταφύγιο, από τα παράθυρα του οποίου θα αγναντέψετε την Κοζάνη, το Τριγωνικό, τη Μεταξά, την Πίνδο, τον Όλυμπο και το μάτι σας θα φτάσει βόρεια μέχρι το Βέρμιο.
Αν κατηφορήσετε νότια του Αη Λιά θα βρεθείτε στη θέση Μπουχάρια και Νοχτάρια. Μην ξεχάσετε να αναζητήσετε στο ρέμα τον παλιό νερόμυλο.
Μπουχάρια και Νοχτάρια
Προσήλιο
Κορυφή στα Δυτικά του χωριού. Αν πάρετε το δρόμο για το Ρύμνιο ή αν γνωρίζεται τον παλιό δρόμο εύκολα θα φτάσετε στο Προσήλιο. Η διαδρομή είναι ξεκούραστη και κατάλληλη για παιδιά. Η πρώτη στάση σας είναι στην Τσιούκα. Εκεί θα θαυμάσετε τα απόκρημνα βράχια, τις σχισμάδες και τις σπηλιές τους. Σε μια από τις σπηλιές του ζούσε ο ληστής Χριστέλης. Ήταν επικηρυγμένος από το Ελληνικό κράτος και τον σκότωσε ο Σταμκόπουλος Λάζαρος, ο οποίος και παρέδωσε το κεφάλι του στην αστυνομία. Δεν σας προτείνω να κατεβείτε στο φαράγγι, είναι αρκετά δύσκολο.
Θα συνεχίσετε το μονοπάτι για του Μπατσίλη τη Μπάρα. Η διαδρομή είναι σχετικά κοντινή. Εκεί θα χαρείτε τη θέα της Νοτιοδυτικής πλευράς της λίμνης όπου ο Αλιάκμονας ποταμός ενώνεται με τη λίμνη και θα χαζέψετε τη γέφυρα Ρυμνίου και τα απέναντι χωριά του Μπούρινου. Η θέα του εγκαταλειμμένου εργοστάσια αμιάντου στο Ζυδάνι ίσως χαλάσει λίγο την διάθεσή σας, αλλά μπορείτε από εκεί να ξεκινήσετε για την κορυφή του βουνού, η κατάκτηση της οποίας θα σας κάνει να ξεχάσετε την εικόνα αυτή.
Αν είστε εκεί Ιούλιο μην ξεχάσετε να μαζέψετε τσιουμπρίτσα (θυμάρι) και μέντα αρίστης ποιότητας.
Άγιος Χριστόφορος
Το βουνό με θέα τη λίμνη Πολυφύτου
Φαράγγι Προσηλίου
Αξίζει να το επισκεφτείτε

Τα δάση μας
Το πλατανόδασος ξεκινάει από την Αυλίστρα και φθάνει μέχρι τις Αγκριγκουρτσιές. Είναι μια διαδρομή που μπορείτε να την κάνετε ακόμα και το μεσημέρι, αφού περπατάτε συνέχεια κάτω από σκιά και η δροσιά του πλατανόδασους δεν αφήνει να αντιληφθείτε τη ζέστη του μεσημεριού και τον καυτό του ήλιο.
Παλιότερα αποτελούσε χώρο για το στάβλισμα των κοπαδιών και ήταν γεμάτο από στρούγκες.

 

 

 

Αρκουδόλακκας
Η περιοχή του αρκουδόλακκα είναι κατάφυτη και πανέμορφη. Το δάσος βελανιδιάς, που είναι αρκετών χιλιομέτρων, χαρίζει την απόλυτη ηρεμία στον επισκέπτη. το μονοπάτι είναι θαυμάσιο. Είναι ένα από τα ομορφότερα δάση βελανιδιάς. Το διασχίζει ο λάκκος του αρκουδόλακκα. Η διαδρομή του από το μονοπάτι που ξεκινάει από τον αρκουδόλακκα και φτάνει ως τον Αη Λιά είναι καταπληκτική. Χαμηλά στο λάκκο πυκνά πλατάνια σχηματίζουν το δικό τους δάσος. Όσο προχωρούμε προς τα δυτικά, τα πλατάνια χάνονται και δίνουν τη θέση τους στα γαβριά και τις κρανιές.
Απέναντι κατάφυτη με βελανιδιές βρίσκεται η Μ(ι)κροβαλτ(ι)νή ράχη, η οποία οδηγεί στο δικό της Αη Λιά. Στην περιοχή πέρα από τις αναμνήσεις, αν είστε Δελνιώτης, θα έχετε την ευκαιρία να δείτε την αρκουδότρυπα και να ξεκουραστείτε πάνω στην πέτρα της. Στη διαδρομή του μονοπατιού για τον Αη Λιά θα συναντήσετε το Καδί.
Η Αρκουδότρυπα
Αν βρίσκεστε στη βρύση του αρκουδόλακκα, είναι εύκολο να βρείτε τη διαδρομή για το βράχο της αρκουδότρυπας. Ακολουθώντας το ρέμα προς τα νοτιοδυτικά σε απόσταση 200 μέτρων θα βρεθείτε κάτω από την αρκουδότρυπα. Η διαδρομή όμως δεν είναι εύκολη αφού το μονοπάτι χάνεται και θα περπατήσετε μέσα από κλαδιά και γαβριά, αλλά και θα πιαστείτε σε κάποια βατομουριά που φυλάει την αρκουδότρυπα.
Όταν φτάσεται θα βρεθείτε μπροστά από την πέτρα θρύλο. Λένε πως η τρύπα που σχηματίζει από κάτω της φιλοξενούσε το χειμώνα τις αρκούδες που έπεφταν σε χειμερία νάρκη. Πέρα όμως από αυτά είναι αλήθεια πως τελευταία πολλοί είδαν αρκούδα στην περιοχή της.
Μετά το σεισμό του 1995, η πέτρα έσπασε κάθισε και τώρα πια δεν μπορείτε να μπείτε στην τρύπα, παρά μόνον σέρνοντας. Η θέα όμως της περιοχής του αρκουδόλακκα από την κορυφή του βράχου ίσως σας ξεπληρώσει ένα μέρος για το ότι δεν θα μπείτε μέσα.
Το Καδί
Το Καδί (είδος βαρελιού) δημιούργημα της φύσης, έχει το δικό του θρύλο. Εκεί λένε λουζόταν η βασιλοπούλα. Το βάθος του είναι δυόμισι μέτρα περίπου και το φάρδος του με διάμετρο τρία μέτρα. Εκεί έκαναν βουτιές οι νέοι του χωριού που έβοσκαν τα κοπάδια στον αρκουδόλακκα. Μπορεί άνετα να λουστεί και ο πιο εύσωμος άνθρωπος. Το νερό πέφτει από έναν μικρό καταρράκτη. Λένε ότι δεν είναι έργο της φύσης, αλλά των ανθρώπων.
Για να δείτε το Καδί πρέπει να πλησιάσετε αρκετά και να κατεβείτε στο βραχάκι που βρίσκεται ανατολικά του. Μέχρι τότε δεν διακρίνεται τίποτε, παρά μόνον ακούτε το θόρυβο του νερού του καταρράκτη.

Τσιούκα
Τα βράχια και το φαράγγι στην Τσιούκα, δίνουν την ευκαιρία να ζήσει κάποιος την άγρια φύση. Από τα βράχια μπορείτε να απολαύστε τη θέα της λίμνης Πολυφύτου, να δείτε το χωριό Ρύμνιο, να ακούσετε τις φωνές των κατοίκων του, λες και έχετε βάλει μικρόφωνα να τους παρακολουθείτε, να έχετε μια πανοραματική θέα της γέφυρας Ρυμνίου και να δείτε όλα τα χωριά του Τσιαρσιαμπά και της Αιανής.
αν είστε τολμηροί, δοκιμάστε να διασχίσετε το φαράγγι της Τσιούκας. Βέβαια, είναι σίγουρο, ότι όση ώρα το διασχίζετε, η αδρεναλίνη σας θα χτυπήσει κόκκινο, αλλά πρέπει να γνωρίζετε ότι είναι αρκετά δύσβατο. Οι βράχοι που θα κρέμονται πάνω από το κεφάλι σας, σε μεγάλο ύψος, η απόλυτη ηρεμία του φαραγγιού, ο αντίλαλος και αυτών ακόμη των βημάτων σας, θα σας ταξιδέψουν σε άλλες εποχές.
Αν γνωρίζετε τη σπηλιά του Χριστέλη μην λησμονήσετε να την επισκεφτείτε. Η ξεκούραση στην φυσική πολυθρόνα στην είσοδο της σπηλιάς θα σας μεταφέρει σε άλλες εποχές.

 

Κουριά
Απέχουν από τη στάση μόνον πέντε λεπτά με τα πόδια. Αν θέλετε να συναντήσετε μια αλεπού δεν έχετε παρά να περπατήσετε μέχρι τα Κουριά. Υπάρχουν πάρα πολλές και δύσκολα να μην βρείτε μία. Στις τρύπες των βράχων φωλιάζουν πουλιά και αν είναι άνοιξη θα ακούσετε τους κρωγμούς από τα μικρά ή θα τα δείτε να ξεπροβάλλουν τα κεφαλάκια τους περιμένοντας φαγητό.
Το μάτι του Τιτάνα
Στην Ελληνική μυθολογία, οι Τιτάνες είναι μεταξύ μιας σειράς θεών, μερικοί από τους οποίους αντιτάχθηκαν στον Δία και τους Ολύμπιους θεούς, όταν αυτοί ανέβηκαν στην εξουσία. Οι Τιτάνες είναι παιδιά του Ουρανού και της Γαίας. Ο Ισίοδος γράφει: «έπειτα κοιμήθηκε με τον Ουρανό και γέννησε τον βαθιά στροβιλιζόμενο Ωκεανό, τον Κοίο και τον Κρείο». Ο Κρίος είναι ένας από τους Τιτάνες που δε γνωρίζουμε ακριβώς τα καθήκοντα τα οποία ανέλαβε στην εξουσία του Κόσμου. Ήταν κι αυτός κάποια θεότητα του Ουρανού. Ενώθηκε με τη Νύμφη Ευρυβία και έφερε στον κόσμο τον Αστραίο. Ο Αστραίος ζευγάρωσε με την κόρη του Υπερίονα και της Φοίβης, την ολόδροση Αυγή, και απέκτησαν τον Νότο και τον Βοριά, τους φοβερούς ανέμους και τη Δύση που φέρνει το τέλος της ημέρας.
Λέει ο θρύλος ότι κατά την Τιτανομαχία ο Δίας εξαπόλυσε κατά των Τιτάνων τις αστραπές και τους κεραυνούς του. Ένας κεραυνός χτύπησε τον Τιτάνα Κ(ου)ριό. Ο Κ(ου)ριός από το χτύπημα έχασε το μάτι του. Το μάτι όμως συνέχιζε να βλέπει. Ο Δίας μη μπορώντας να αντέξει, να τον βλέπει ο Τιτάνας, διέταξε τον Άρη το θεό του πολέμου, να το κρύψει. Έπρεπε να το κρύψει σε μέρος που να μην βλέπει το θρόνο του στον Όλυμπο, αλλά ούτε και τη νύφη του την Αυγή (που αγαπούσε πολύ). Ο Άρης ήρθε και άφησε στα Κ(ου)ριά. Από εκεί λένε προέρχεται η ονομασία Κριάκουρα και Κουριά.
Το μάτι πέτρωσε και βρίσκεται ακόμα εκεί στη θέση που το άφησε. Δεν μπορεί να δει την Αυγή (νύφη του κατά τη μυθολογία που υπεραγαπούσε) και τον Όλυμπο (κατοικία του Δία). Αγναντεύει μόνο τη Δύση (εγγονή του) και τον συντροφεύει ο Βοριάς (εγγονός του).
Σχισμάδα
Η είσοδος
Ιδιαίτερα τυχεροί είναι όσοι αποφασίζουν να περπατήσουν μέχρι τα Κουριά. Εκεί η φύση δημιούργησε αριστουργήματα γλυπτικής με τους βράχους. Μην ξεχάσετε να περάσετε από τη Σχισμάδα μήκους 10μ και ύψους 4μ και να ανεβείτε στο βράχο όπου θα δείτε την πατημασιά που οι Δελνιώτες την ονομάζουν του Χριστού η Πατλιά.
Η έξοδος
Του Χριστού η πατλιά
Ο θρύλος λέει ότι εδώ πάτησε ο Χριστός. Δεν υπάρχει Δελνιώτης που να μην θέλησε να πάει και να δει το θαύμα αυτό της φύσης. Του Χριστού η Πατλιά βρίσκεται στο δεξιό βράχο κατηφορίζοντας τη Σχισμάδα. Δεν πρέπει να αφήσετε να πάνε τα παιδιά μόνα τους για τί είναι επικίνδυνο να πέσουν από το βράχο. Αν θέλουν να τα δουν πρέπει να τα συνοδέψει ένας μεγάλος.

Τα μονοπάτια για πεζοπορία
Αν έχετε το κέφι και τη διάδεση για περπάτημα στο Δέλινο υπάρχουν πολλές διαδρομές για κάθε είδους πεζοπόρο και για κάθε εποχή. Λίγες γνώσεις για τον απαραίτητο εξοπλισμό ανάλογα με την εποχή και τον καιρό (σε ρουχισμό, νερό και τρόφιμα) που πρέπει να έχετε μαζί σας είναι αρκετές.
Κατά σειρά δυσκολίας σας προτείνω τις παρακάτω διαδρομές και σεις διαλέγεται. Όποια όμως και να ακολουθήσετε θα βρείτε χώρους για στάσεις, θέα, φαγητό και ξεκούραση.
Καλό είναι αν δεν γνωρίζετε τα μέρη να πάτε με παρέα.
Τριγωνικό - Μπότσια - Κουριά - Σχισμάδα - Χριστού πατλιά - επιστροφή.
Τριγωνικό - Μαυράχη - Άγιος Χριστόφορος, επιστροφή.
Τριγωνικό - Μαυράχη, Τσιούκα -Μπατσίλη Μπάρα - Κριάκουρα - Νταιάννη Βρύση - Παναγιά - Τριγωνικό.
Τριγωνικό - Τυροκομείο - Κουντουλάκια - Λάκκος - Αη Ταξιάρχη - Τριγωνικό.
Τριγωνικό - Αη Ταξιάρχη - Λάκος - Αγρικουρτσές - Κρυονέρι - Σκάλα - Επιστροφή.
Τριγωνικό - Ασβεσταριά - Ξέρασμα - Παλιός δρόμος Μεταξά - Τσιτσιούλα - Πουρναριές - Αλέξη τ΄ βρύση - Τριγωνικό.
Τριγωνικό - Αυλίστρα - Αχυρώνες - Αρκουδόλακκα - Σγούρ΄τα παλιμάντρια - Καγκέλια - Πλάκες - Τριγωνικό.
Τριγωνικό - Αυλίστρα - Αχυρώνες - Αρκουδόλακκα - Σγούρ΄τα παλιμάντρια - Καλύβα Αναστάση - Στεκάμηνο - Στερνάρα - Τριγωνικό.
Τριγωνικό - Αη Ταξιάρχη - Λάκκος - Στερνάρα - Μπόη τα χωράφια - Αϊλιάς - Καλύβα Αναστάση - Στεκάμηνο -Στερνάρα - Τριγωνικό.
Τριγωνικό - Αη Ταξιάρχη - Λάκκος - Στερνάρα - Μπόη τα χωράφια - Στεκάμηνο - Καλύβα Αναστάση - Μπουχάρια - Πάδη - επιστροφή.
Τριγωνικό - Ασβεσταριά - Ξέρασμα - Ντουβρά - Ραντάρ - Ριαχοβίτκο Ξέρασμα - Μαντρινιές - Τριγωνικό.
Τριγωνικό - Ασβεσταριά - Αη Νικόλα - Ντουβρά - Ραντάρ - Φουργκαλιά - Ασβεσταριά - Τριγωνικό.

Μπουχάρια και Νοχτάρια
Διάφοροι μύθοι προσπάθησαν να ερμηνεύσουν το εντυπωσιακό φαινόμενο των Μπουχαριών στον Μικρόβαλτο του Δήμου Καμβουνίων, 40 χλμ. νότια της Κοζάνης. Στην πραγματικότητα είναι φυσικές γεωμορφές που προήλθαν από τη διάβρωση του εδάφους που ξεκίνησε πριν από 70.000 χρόνια. Έχουν το σχήμα χωμάτινης κολώνας από άμμους, κροκάλες, μάργες και αργίλους και πιθανή συγκολλητική ύλη από οξείδια του σιδήρου και διοξείδιο του πυριτίου, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Πανεπιστημίου της Αθήνας. Τη κορυφή των κολόνων αυτών καλύπτει ένας σχιστολιθικός βράχος που επαιξε το ρόλο της ομπρέλλας στην εξέλιξη του σχηματισμού.
Ανέρχονται σε αριθμό περί τους είκοσι και το ύψος τους ποικίλει από 3 μέχρι 6 μέτρα. Το όνομα της τοποθεσίας "Μπουχάρια" προέρχεται από το σχήμα τους, καθότι "μπουχάρι" στην τοπική διάλεκτο σημαίνει καμινάδα.
Ενδιαφέρον στην περιοχή παρουσιάζουν επίσης κωνικοί σχηματισμοί, τα "νοχτάρια", ίδιας προέλευσης και σύστασης με τα "Μπουχάρια", χωρίς όμως το σχιστολιθικό καπέλο, που επεκτείνονται σε μήκος 2χλμ. του ρέματος της Ποταμιάς, στα όρια του Δήμου Καμβουνίων με την κοινότητα Λιβαδερού.
Η πρώτη εικόνα για τον επισκέπτη είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Εμφανίζονται ξαφνικά μπροστά του και τον καθηλώνουν. Στο βάθος τα δύο ψηλότερα "Μπουχάρια" οι μεγάλοι "Άτλαντες", πιο πάνω οι "Καρυάτιδες", αριστερά τα "σαγόνια του καρχαρία", ο "φρουρός".
Στην επόμενη χαράδρα ανακαλύπτει τους "περιπατητές", τα "νοχτάρια-σταλαγμίτες" και άλλα. Το ρέμα της Ποταμιάς στη συνέχεια παρουσιάζει ευχάριστες εκπλήξεις με αποκορύφωμα τη "χαράδρα των δεσποτάδων", ανθρωπογεωμορφές απίστευτης ομορφιάς.
Πηγή: Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κοζάνης
Φωτογραφίες: Γιώργος Μαστρογιανόπουλος