Οι εκκλησίες και τα ξωκκλήσια του χωριού

Η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου
Η κεντρική εκκλησία του χωριού η οποία κτίστηκε πριν το 1740. Η χρονολογία του βιβλίου το οποίο κατά τον Παπαθανάση ανήκει στον Άγιο Δημήτριο είναι του 1627, οπότε μπορεί και ο ναός να κτίστηκε το έτος αυτό. Όταν το 1854 το χωριό κάηκε από τους Τούρκους για αντίποινα, μετά την αποτυχημένη επανάσταση των Ζιακαίων στο Σπήλαιο των Γρεβενών, κάηκε και ο ναός του Αγίου Δημητρίου. Ο ναός επισκευάστηκε και τα εγκαίνιά του έγιναν το 1863. Είναι ναός βασιλικής, με τρία κλίτη και γυναικωνίτη. Τα τελευταία χρόνια ανοίχθηκε από τη βόρεια πλευρά είσοδος. Η παλιές είσοδοι ήταν στη νότια πλευρά και οδηγούσαν η μία στο γυναικωνίτη και η άλλη στον κυρίως ναό.
Δίπλα στο ναό υπάρχει το τριώροφο καμπαναριό. Τη δεκαετία του 1960 για να μπει το ρολόι προστέθηκε άλλος ένας όροφος. Το ρολόι είναι δωρεάν της Ευθαλίας και Μαριγώς Ζωγραφίδου (Παπαναστάση). Είναι πέτρινο, αλλά δεν ξέρω γιατί έχει σοφατιστεί, μάλλον για να καλυφθεί η διαφορά που θα είχε ο νέος όροφος. Μήπως πρέπει να σκεφθούμε να αποκαλύψουμε πάλι τις πέτρες του; Από ότι θυμάμαι ήταν αριστούργημα τέχνης.
Στον τελευταίο όροφο του καμπαναριού είναι οι καμπάνες. Χτυπάνε για τα εκκλησιαστικά γεγονότα, για έκτακτα γεγονάτα (πυρκαγιές κλπ), για την ώρα. Για τους παλιότερους Δελνιώτες είναι συνδεμένες με τα κόλιαντρα, και τα σούρβα. Παλιότερα ήταν το κουδούνι για τους μαθητές. Χτυπούσαν για να καλέσουν τους μαθητές στο σχολείο.
Στο νότιο τμήμα του υπάρχει χαγιάτι. Εκεί παλιά μαζεύονταν τα παιδιά για να παίξουν γκουγκουρότσια, μπίλες, κουκαλίτσια ή ακόμη και για να προστατευθούν από τον ήλιο, τη βροχή ή το χιόνι.

Αφιερώσεις στις εικόνες του τέμπλου της εκκλησίας
Φορητή εικόνα επιταφίου στο Ιερό Βήμα: 1774 Δέησις του δούλου του θεού Στεργίου του Γιάννη Ζιαμπούρη.
Αγίου Νικολάου: Διά δαπάναις Νικολάου Σγουρή και Κοκόλης, εις μνημόσυνον αυτών 1860 Φεβρ 25.
Εικόνα του Χριστού. "Ιστορήθη αύτη η σεβασμία εικών εν έτει 1864 Φεβρουαρίου 25, αρχιερατούντος του Σεβασμιωτάτου Αγίου Σερβίων και Κοζάνης κ.κ. Ευγενίου, εφημερεύοντος του αιδεσιμότατου Παπακώστα δια συνδρομής και δαπάναις των κ.κ. Χρήστου Παπαθανασίου, Πανάγιως πρεσβυτέρας εις μνημόσυνον, διά χειρός Σίμος και Ιωάννης Σαμαριναίος".
Εικόνα της Παναγίας: Διά δαπάνης του αιδεσιμότατου Παπακώστα. 1864.
Αγίων Αναργύρων: 1864 Φεβρουαρίου 15, διά χειρός Γεωργίου του εκ Κοζάνης. Διά δαπάναις κ. Πούλιου Αντωνίου.
Του Τιμιίου Προδρόμου: Διά δαπάνης Ευθυμίου ιερέως, Δημητρίου, Ιωάννου και Γεωργίου εις μνημόσυνον αυτών. 9 Μαρτίου 1864.
Τριών Ιεραρχών: Διά δαπάνης του Βασίλη εις μνημόσυνον αυτού. 9 Μαρτίου 1864.
Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης: Διά εξόδων Παναγιώτου, Βασιλείου, Γεωργίου Πούλιου, Κωνσταντίνου Χρήστου και Γεωργίου Χρήστου.
Αγνώστου Αγίου: "Διά δαπάνης το εντιμοτάτου κ. Νάνου Ματάνα" Σερβιώτη, εις μνημόσυνον αυτού, 5 Μαΐου 1864".
Στην Κόγχη: Θεοδώρου, Χρήστου, Νικολάου, Βασιλείου, Αθανασίου, Γιώργου, Νικολάου, Κωνσταντίνου. 1890 Ιούλιος 30.
Αγίου Αντωνίου: Ιερέως Χρήστου εις μνημόσυνον αυτού. 1899.
Σταυρός Ανάστασης: Ιωάννου Χρήστου, αιωνία η μνήμη.

Οι ιερείς του ναού του Αγίου Δημητρίου
1692 Παπαχρήστος (Πηγή: Παρρησία- (αρ. 201 του κώδικα της Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στη Ζάβορδα, 1692)
1780-1813 Παπακώστας (Πηγή: Θύμηση σε παλιό μηνιαίο)
1810 -1829 Παπαβασίλης (Πηγή: Θύμηση σε μηνιαίο και αντίγραφο του εκκλησιαστικού κώδικα 42)
1828 -1865 Παπαθανάσης (Πηγή: Θύμηση σε μηνιαίο)
1852 - Παπανικόλας (Πηγή: Θύμηση σε μηνιαίο)
1864 - Παπακώστας (Πηγή: Από αφιέρωση στην εικόνα του Χριστού στο τέμπλο).
1864 -1880 Παπαευθύμιος (Πηγή: Αφιέρωση στην εικόνα του Τιμίου Προδρόμου)
1869 - Παπαγιάννης (Πηγή: Θύμηση σε μηνιαίο της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου Μόκρου).
1880 -1910 Παπαθανάσιος (Πηγή: Δίπτυχα της Πρόθεσης)
1897 -1924 Παπαχρήστος (Πηγή: Αφιέρωση στην εικόνα του Αγίου Αντωνίου)
1897 -1925 Παπανικόλας (Πηγή: Δίπτυχα της πρόθεσης)
1900 -1920 Παπακώστας (Πηγή: Δίπτυχα της πρόθεσης)
1930 -1977 Παπακώστας
1976 -2004 Παπαγιάννης
2004 - Παπαγιάννης

Θύμησες σε Μηνιαία
Παπαθανάσης "Το βιβλίο αυτό ανήκει στον άγιο Δημήτριο του χωριού Δέλινον από το 1627"
Παπαθανάσης "Το βιβλίον τούτο του παρέλαβα από τον Παπακώστα ιερέος κυρίου Δημητρίου όταν ήμουν νέος σελ 22 να το φυλάξετε"
Παπαθανάσης "ετούτο το βιβλίο είναι του 1514"
Παπαβασίλης "Τον καιρό, όταν ήμαν δάσκαλος, εγώ ο Παπαβασίλειος, νάχουμε θύμηση ήταν μεγάλη ακρίβεια. Είχε το στάρι 87γρόσια" 1810.
Παπανικόλας "Τον καιρό όταν έγινε μεγάλη ταραχή που ταράζονταν η γη ημέρες 8 έγινε μεγάλο θαύμα, αξιοσημείωτο στο έτος 1852. Παπανικόλας Δέλινο".
Αναστάσιος Παπαθανασίου "Γράφω και μαρτυρώ καταληπτώς τούτο το πράγμα" "τούτο το βιβλίον έβαλε ου πατέρας (δυσανάγνωστο) μου και κανένας δεν θα δυνηθεί να το πειράξει". "γράφω έναν αλγόριθμον" 8 Φεβρουαρίου 1860.
Θανάσης (Δάσκαλος στο Δέλινο από το Μεταξά) "Κάνω θύμηση τον καιρόν εκείνον όπου πήραν τα βιβλία της εκκλησίας, δηλαδή τα μηνιαία τα δώδεκα έτος 1895 Αυγούστου 12 εν χωρίω Δελίνω και ήταν επίτροπος ο (παπα) χρήστος παιδί του Γιάννη Κούτσιανι και αγόρασεν από την Σαλονίκη. Τα έφερεν ο Βακάλης Τσιώμος. Ηγοράσθην γρόσια τον αριθμό 482. Εγώ ο διδάσκαλος Θανάσης.

Θύμησες της δεκαετίας του 1940
Θύμηση πρώτη:"Κάνω ενθύμισην τον κερόν που ήρθαν οι Γερμανοί και μας κάψανε το χωριό, στις 2 Ιουλίου 1943"
Θύμηση δεύτερη: "Κάνω ενθύμιση ότι εκατέβασε το Ξέρασμα την 25 Αυγούστου 1945 με πολύ νερό και κατέστρεψε το χωριό. Νερό με 300 μέτρα πλάτος παρέσυρε όλους τους αχυρώνες με το άχυρο".
Θύμηση τρίτη: 'Κάνω θύμηση το 1945 εκατέβασεν ο λάκκος το Ξέρασμα και έμασε σπίτια και αχυρώνες, βόδια, πρόβατα και γρούνια"
(Παραπομπή: Οι θύμησες και οι ιερείς του Δέλινου βρίσκονται στα ράφια 1-2 της ντουλάπας)
Παναγιά

Είναι η παλαιότερη εκκλησία του χωριού και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του νομού Κοζάνης. Πρόκειται για μεσοβυζαντινό ναό που καταλαμβάνει το κεντρικό κλίτος παλαιοχριστιανικής βασιλικής. Ο Ναός της παλαιοχριστιανικής Βασιλικής κτίστηκε επί Ιουστινιανού (567-565). Πάνω στα θεμέλια αυτού του ναού, που μας είναι άγνωστο πότε καταστράφηκε, κτίστηκε ο ναός της Παναγιάς. Ο ναός επισκευάστηκε το 1539, έτος κατά το οποίο έγινε και η διακόσμηση του ιερού και της εξωτερικής δυτικής όψης. Οι τοιχογραφίες των άλλων πλευρών (διατηρούνται λίγες στο βόρειο τοίχο) έγιναν το 1552. Η ζωγραφική είναι έργο τοπικών εργαστηρίων αρίστης ποιότητας. Ο ναός είναι ρυθμού Βασιλικής, μονόχωρος, ξυλόστεγος, με νάρθηκα. Σπουδαίας θρησκευτικής και αρχαιολογικής αξίας είναι η περίφημη εικόνα "Παναγία Ρόδον τον Αμάραντον" η οποία σήμερα βρίσκεται στο ναό του Αγίου Δημητρίου. Παλιότερα η εικόνα μεταφερόταν την ημέρα των φώτων στο χωριό και επέστρεφε την ημέρα της γιορτής της στην Παναγιά.
Η Παναγιά εξώφυλλο στο περιοδικό "ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΖΩΗ"

Στο χώρο γύρω από την εκκλησία της Παναγιάς, βρέθηκαν τάφοι οι οποίοι περιείχαν όστρακα από χείλος ερυθρόμορφης πελίκης, ελληνιστικό μυροδοχείο, κεραμίδες στέγης, όστρακα ιστορικών χρόνων. Σε κοντινό μέρος (προς το δρόμο Τριγωνικό - Ρύμνιο) υπάρχουν υπολείμματα αρχαίου εργαστηρίου παραγωγής κεραμικού πηλού.
Επί Ιουστινιανού (527-565 μ.Χ.) στη θέση Παναγιά κτίστηκε Φυλακή (το κάστρο Δελφινά). Την ίδια εποχή κτίστηκαν και τα κάστρα στο παλαιογράτσενο, στα Σέρβια, στις Πόρτες και στο Φρούριο. Τα κάστρα αυτά επέβλεπαν τη νότια όχθη του Αλιάκμονα.

Αη Θανάσης
Παλιά εκκλησία που γκρεμίστηκε δύο φορές και ξανακτίστηκε. Για την πρώτη εκκλησία δεν υπάρχουν πηγές. Από αφηγήσεις παλαιοτέρων βρισκόταν λίγο βορειότερα του δεύτερου Αη Θανάση. Η δεύτερη κτίστηκε όπως αναφέρει η επιγραφή στα δεξιά της εισόδου σκαλισμένη σε πέτρα εντοιχισμένη, το 1947, στην ίδια τοποθεσία με την παλιά (γκρεμίστηκε από κατολισθήσεις), ερείπια σώζονται και σήμερα.
Η τρίτη, και πιο επιβλητική, αφού δεσπόζει του λόφου και φαίνεται ακόμη και από την υψηλή γέφυρα Σερβίων, κτίστηκε λίγο πιο βορειοανατολικά κοντά στο σημερινό υδραγωγείο το 2000. Οι εσωτερικοί της τοίχοι είναι γεμάτη με τοιχογραφίες από αφιερώσεις των κατοίκων του χωριού.
Στο χώρο του Αη Θανάση γίνεται και το Κουρμπάνι.
Ο Παλιός Αη-Θανάσης
Δέσποζε για 62 χρόνια πάνω στη μυτερή κορυφή του βουνού.
Για όλους εμάς ήταν σύμβολο. Όσες φορές περνούσα τη γέφυρα Σερβίων για το χωριό η ματιά μου έπεφτε κρυφά πάνω στην κορυφή του Αη – Θανάση. Το πρώτο σημείο που αναζητούσε ο κάθε Δελνιωτης, είτε ερχόταν από Αθήνα, είτε από Θεσσαλονίκη ήταν ο Αη – Θανάσης. Σήμαινε ότι φτάνει στο χωριό. Οι κατολισθήσεις όμως στο λόφο ήταν ανελέητες. Πριν λίγα χρόνια πήραν μαζί τους το βόρειο κομμάτι του ναού. Ήταν θέμα χρόνου να φύγει και το υπόλοιπο τμήμα. Μαζί του και μέρος του τέμπλου που δεν αφαιρέθηκε εγκαίρως.
Στη δεξιά γωνία πάνω από την είσοδο βρισκόταν ακόμα η πλάκα με τη χρονολογία 1947.
Ανεβαίνοντας τούτη τη φορά για το χωριό ξαφνιάστηκα, κάτι έλειπε από μπροστά μου.
Δεν το πίστευα! Ξανασήκωσα το κεφάλι μου!
Είδα την κορυφή του βουνού. Πάει ο Αη - Θανάσης!
Είδα τις άσπρες πέτρες σκορπισμένες στο γκρεμό!
Τέλος! ψιθύρισα.
Είδα τη ζωή μου σαν κινηματογραφική ταινία. Θυμήθηκα τις μέρες που έζησα εκεί παιδί, το ποδόσφαιρο, το κουρμπάνι, τις βόλτες στον Αη – Θανάση, τους παιδικούς μου φίλους.
Θυμήθηκα τους στίχους του Σεφέρη.
Είδα μέσα στη νύχτα
Τη μυτερή κορυφή του βουνού
Είδα τον κάμπο πέρα πλημμυρισμένο
Με το φως ενός αφανέρωτου φεγγαριού
Είδα, γυρίζοντας το κεφάλι
Τις μαύρες πέτρες συσπειρωμένες
Και τη ζωή μου τεντωμένη σα χορδή
Αρχή και τέλος
Η τελευταία στιγμή•
Τα χέρια μου.
Θυμήθηκα την πλάκα με τη χρονολογία. Αγχώθηκα! Ένοιωσα ενοχή που τόσο καιρό δεν τη μεταφέραμε στη νέα εκκλησία του Αγίου!
Ανέβηκα στην κορυφή του βουνού, την έψαξα.
Ανακουφίστηκα! Ακουμπισμένη προσεκτικά στη ρίζα της αγριογκορτσιάς περιμένει τη μεταφορά της. Την πήρα στα χέρια μου αλλά δεν τόλμησα τη μεταφορά! Χωρίς τελετή! χωρίς συνοδεία! όχι! Πρέπει να πάει όπως της αρμόζει.
Την ακούμπησα πάλι προσεκτικά στη ρίζα του δένδρου.
Αρχή και τέλος.
Τάκης Παπαθανασίου
Αη Ταχιάρ(χ)ης
Αη Ταξιάρ(χ)ης Εκκλησία στα νότια του χωριού στην ομώνυμη θέση. Κτίστηκε στη θέση παλιού ναού ο οποίος καταστράφηκε άγνωστο πότε. Δίπλα στον παλιό ναό είχε κτιστεί εξωκκλήσι το οποίο υπάρχει ακόμη και σήμερα.
Ο τόπος προσφέρεται για αναψυχή, υπάρχουν μεγάλες βελανιδιές και παγκάκια με τραπέζια για να γευματίσετε. Παλιά εκεί γινόταν η γιορτή της πρωτομαγιάς. Σήμερα γιορτάζει την ημέρα της αναλήψεως. Όλο το χωριό μαζεύεται στο χώρο γύρω από το ναό και γιορτάζει.





Ξωκκλήσια: Αη-Νικόλας και Χαΐρι

Υπήρχαν δύο εκκλησίες του Αη Νικόλα στην περιοχή του χωρού.
Άη Νικόλας: Παλιά εκκλησία, στο δρόμο για την Αυλίστρα. Καταστράφηκε το 1514 από τους Τούρκους και δεν ξανακτίστηκε. Σήμερα σώζονται μόνο τα ερείπια.
Στο ανατολικό μέρος του καταστραμένου ναού οι κάτοικοι έκτισαν από τις πέτρες του ναού το ξωκκλήσι του Αη Νικόλα. Και αυτό όμως καταστράφηκε και δίπλα του κτίστηκε άλλο.
Άη Νικόλας: Παλιά εκκλησία στο ξέρασμα στην ομώνυμη τοποθεσία. Σώζονται μόνον τα ερείπια. Το νότιο τμήμα του ναού ήταν ο βράχος. Δύσκολο αν κανείς δεν ξέρει την τοποθεσία να βρει τα ερείπια του ναού.




Χαΐρι
Εξωκλήσι Χαΐρι: Παλιό εξωκλήσι κτισμένο κοντά στο δρόμο Τριγωνικό - Ρύμνιο. Κτισμένο με πέτρα πελεκητή γέρνει στο πλάι. Παλιά από εκεί περνούσαν οι παζαριώτες Δελνιώτες και Μοκριώτες (Λιβαδεριώτες) για να πάνε στο παζάρι των Σερβίων.
Εκεί περίμεναν και τα παιδιά του χωριού, για να τα δώσουν γλυκά ή καραμέλες, όσοι επέστεφαν από το παζάρι.
Την Κυριακή των φώτων όλες οι εικόνες από τα ξωκκλήσια μεταφέρονταν από ομάδες παιδιών στην πλατεία.

Δημόσια και κοινοτικά κτίρια
Το κτίριο της κοινότητας και η επιγραφή
Από τις γραπτές μαρτυρίες, το Δέλινο (Τριγωνικό), ως κοινότητα υπάρχει, τουλάχιστον, από την περίοδο της τουρκοκρατίας. Το 1692 έχουμε την πρώτη γραπτή αναφορά για την ονομασία του χωριού και για τους κατοίκους. Γίνεται στην Παρρησία (αρ. 201 του κώδικα της Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στη Ζάβορδα, 1692).
Το κοινοτικό κατάστημα στην αρχή βρισκόταν κοντά στην πλατεία (Τσκάρι). Το έλεγαν κούλια. Ήταν διώροφο και σ΄ αυτό έμενε ο τούρκος φοροεισπράκτορας την περίοδο που συγκέντρωνε τη δεκάτη. Το υπόλοιπο διάστημα χρησιμοποιούνταν και ως σχολείο. Όταν οι τούρκοι αργούσαν να πάρουν το γέννημα από το οίκημα τα παιδιά ήταν αναγκασμένα να χρησιμοποιούν για σχολείο την εκκλησία. Αργότερα κτίστηκε άλλο κτίριο για την κοινότητα και άλλο σχολείο και το οίκημα αυτό το νοίκιαζε γα καφεπαντοπωλείο ο Κωνσταντόπουλος Δημήτριος (Μπαρμπαμήκας). Όταν εγκαταλείφθηκε και από καφεπαντοπωλείο, το γκρέμισαν και έτσι σήμερα δεν υπάρχει. Στη θέση του υπάρχει αναξοιοποίητος κοινοτικός χώρος.
Το νέο κατάστημα της κοινότητας βρισκόταν στη θέση του σημερινού μέχρι που και αυτό το κατεδάφισαν και έκτισαν οι κάτοικοι το σημερινό κοινοτικό κατάστημα.
ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΟ ΤΡΙΓΩΝΙΚΟ ΟΙ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΙΣ ΚΑΤΟΙΚΩΝ
Στο Τριγωνικό, όπως φαίνεται και από το άρθρο της εφημερίδας Μακεδονίας στις 4 Απριλίου 1929, λειτουργούσε η άμεση δημοκρατία κα ο έλεγχος των εκλεγμένων οργάνων μέσα από συνελεύσεις κατοίκων.
Από το αρχείο του Βασίλη Παπαθανασίου δημοσιεύουμε δύο άρθρα εκείνης της εποχής. Το πρώτο φέρει τον τίτλο «Αποδοκιμασία του κοινοτικού συμβουλίου» και το δεύτερο «Ανακρίσεις υπό της Νομαρχίας».
ΤΡΙΓΩΝΙΚΟΝ (ΧΑΣΙΩΝ)
Αποδοκιμασία του Κοινοτικού Συμβουλίου
Διά πρακτικού γενικής Συνέλευσης των κατοίκων της κοινότητός μας υποβληθέντος εις την Νομαρχίαν Κοζάνης, αποδοκιμάζεται ολόκληρον το Κοινοτ. Συμβούλιον της Κοινότητός μας δια τους παρακάτω λόγους:
Α΄) Διότι εις την σύνταξιν του φορολογικού καταλόγου αιγοπροβάτων ενέγραψε ψευδώς τα διατηρούμενα ζώα και υπεβίβασε τον αριθμόν των ζώων παρά των κοινοτικών συμβούλων διατηρούμενων ζώων.
Β΄) Διότι ουδέποτε κατέστησεν ενήμερους τους δημότας των λαμβανομένων αποφάσεων, διότι αποκρύπτει τον προϋπολογισμόν.
Γ΄) Διότι εκ των εσόδων του Κοινοτ. Ταμείου ουδέ πεντάραν διέθεσε διά κοινωφελή έργα, ενώ είναι γνωστόν ότι η στερουμένη ύδατος κοινότης μας δια μικράς δαπάνης θα ηδύνατο να έχη κρήνην με άφθονον νερό.
Εν τέλει η συνέλευσις αξιοί έλεγχον του Ταμείου και της διαχειρήσεως των κοινοτικών πόρων, την τιμωρίαν και την απόλυσιν των υπευθύνων των παρανομιών και κυρίως του γραμματέως της κοινότητος κ. Δημ. Παπαδημητρίου.
ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ
(Υπογραφαί)
Διά την ακρίβειαν
ΖΓΟΥΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΤΡΙΓΩΝΙΚΟΝ ΧΑΣΙΩΝ
Ανακρίσεις υπό της Νομαρχίας
Αξιέπαινος ο κ. Νομάρχης διότι διά της δραστηριότητός του θα κατορθώσει να βάλει σε τάξι το Συμβούλιό μας.
Την Κυριακήν 1ην Ματίου ο κ. Νομάρχης λαβών υπ΄όψει το ψήφισμα των κατοίκων Τριγωνικού απέστειλεν τον κ. Α. Ραπτάρχην Νομαχιακό υπάλληλο ο οποίος επελήφθη ανακρίσεων επί καταγγελθέντων. Αλλά πού να ευρεθεί το κοιντ. Συμβούλιο ίνα περατώσει της ανακρίσεις ο κ. Ραπτάρχης: «Άπαντε οι κοινοτικοί Σύμβουλοι εξαιρουμένου ενός μέλους ευρίσκοντο μακράν της περιοχής της κοινότητος αφοσιωμένοι εις το ποιμενικόν επάγγελμα.
Αλλά και επί τέλους ... μετά 18ωρον ευρέθη το κοιντικόν Συμβούλιον και επεραιώθησαν αι ανακρίσεις και ανεχώρησεν ο αποσταλείς υπάλληλος διά την θέσιν του υποσχεθείς ότι θα υποβάλλη την δέουσαν έκθεσίν του προς τον κ. Νομάρχην ίνα κρίνει περί των καταγγελομένων.
Παρακαλείται ο κ. Νομάρχης να μη λησμονήσει να κρατήση ενήμερον τον λαόν Τριγωνικού της αποφάσεώς του.
Ο ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΤΗΣ

Το σχολείο
Το πρώτο σχολείο που λειτούργησε στο χωριό ήταν ο γυναικωνίτης της εκκλησιάς. Κατόπιν ως σχολείο χρησιμοποιήθηκε το κονάκι ή Κούλια (το κτίριο που φιλοξενούσε τον Τούρκο φοροεισπράκτορα) δίπλα στην πλατεία. Το κονάκι λειτούργησε ως σχολείο μέχρι το 1950. Το 1950 κτίστηκε το νέο κτίριο του σχολείου, αλλά για ένα διάστημα όταν τα παιδιά ήταν πολλά, γινόταν μαθήματα και στο κονάκι.
Το σχολείο είχε τη δεκαετία του 1960 και 1970 περίπου 60 - 70 μαθητές. Στην αυλή του η οποία χρησιμοποιούνταν και σαν γήπεδο είχε σκάμμα, κήπο και δένδρα οπωροφόρα (κερασιές, δαμασκηνές και αμυγδαλιές). Ειδικά οι κερασιές, των οποίων τα κεράσια, όταν τα μαζεύανε τα μοιράζονταν οι μαθητές, έχουν μείνει αξέχαστα. Αργότερα τις αντικατέστησαν με τις ακακίες.
Το σχολείο τις δεκαετίες του ΄50 και του ΄60, λειτουργούσε πρωί και απόγευμα. Ήταν διθέσιο ή τριθέσιο. Για την έναρξη της προσέλευσης των μαθητών, χτυπούσε η καμπάνα και όλοι οι μαθητές έπαιρναν το σακούλι (τσάντα), το οποίο ήταν υφασμάτινο, και πήγαιναν στο σχολείο. Στο σχολείο δινόταν και πρωινό συσσίτιο, αυτό ήταν γάλα αλλά και τυρί (κασέρι κίτρινο). Το μεσημέρι τα παιδιά σχολνούσαν πήγαιναν στο σπίτι για φαγητό και επέστρεφαν, πάλι με το χτύπημα της καμπάνας, για τα μαθήματα που το απόγευμα ήταν αθλοπαιδιές, μουσική, χορός.
Το σχολείο για θέρμανση είχε ξυλόσομπες. Το άναμα το αναλάμβαναν οι επιμελητές. Το χειμώνα οι μαθητές μαζί με την τσάντα τους κουβαλούσαν υποχρεωτικά και από ένα ξύλο. Όσοι μαθητές δεν έφερναν ξύλο, αναφερόταν από τους επιμελητές στο δάσκαλο. Βασική τιμωρία ήταν το "ξύλο" (χτύπημα) με την κρανίσια βέργα.
Το σχολείο έκλεισε με τη συγχώνευσή του στο 4ο Δημοτικό Σχολείο Σερβίων, όπου φοιτούν, λίγοι πια, μαθητές του χωριού.
Σήμερα, το οίκημα, παραμένει αναξιοποίητο.

Το Σπίτι Παιδιού
Το σπίτι παιδιού (Εθνικός Οργανισμός Πρόνοιας) ήταν ένα ίδρυμα της Βασιλικής Πρόνοιας. Στους χώρους του λειτουργούσε νηπιοτροφείο, βιβλιοθήκη, ταπητουργείο, ξυλουργείο και κατείχε ένα πρότυπο αγροτικό περιβόλι.
Εκεί τα μικρά παιδιά φοιτούσαν στο νηπιαγωγείο. Οι μαθητές του δημοτικού έπαιζαν επιτραπέζια παιχνίδια, πινγκ πονγκ και χρησιμοποιούσαν τη βιβλιοθήκη του. Οι νέες του χωριού μάθαιναν να υφαίνουν τάπητες στους αργαλειούς. Οι νέοι να μάθαιναν ξυλουργικές εργασίες. Εκεί δημιουργήθηκε η πρώτη ποδοσφαιρική ομάδα, ο "Ατρόμητος Τριγωνικού". Οι μεγάλοι να μάθαιναν να εμβολιάζουν τα περιβόλια τους. Στην ύπαρξή του οφείλεται και η δημιουργία του δαμασκηνώνα, που όμως αργότερα εγκαταλείφθηκε, επειδή δεν προχώρησε η αγορά και εγκατάσταση ξηραντηρίου δαμάσκηνων.
Σήμερα ανήκει στον πνευματικό όμιλο, ο οποίος προσπαθεί να το επισκευάσει και να δημιουργήσει στους χώρους του, βιβλιοθήκη, μουσείο, χώρο παιχνιδιών για τα παιδιά και γραφεία του ομίλου. Εκκρεμεί η έγκριση και διάθεση αντίστοιχου κονδυλίου από τη νομαρχία Κοζάνης.
(Παραπομπή: Οι πηγές βρίσκονται στα ράφια 23 και 25 της ντουλάπας)

Τα παλιά πέτρινα γεφύρια
Το γεφύρι Μπίμπαση
Γεφύρι Μπίμπαση Γεφύρι κοντά στο λάκο της Κατερίνης. Ήταν το μεγαλύτερο πέτρινο γεφύρι της περιοχής. το ύψος του θόλου εσωτερικά ξεπερνούσε τα πέντε μέτρα και το πλάτος τα έξι μέτρα και το μήκος τα δώδεκα μέτρα. Ήταν κτισμένο με πέτρα πελεκητή. Σήμερα το έχει σκεπάσει ο δρόμος Τριγωνικο - Ρύμνιο. Η ονομασία του προήλθε γιατί εκεί ο Παπαθανασίου Ιωάννης (Τσιλιμουϊάννης) σκότωσε τον μπέη των Σερβίων Μπίμπαση.
(Παραπομπή: Η μαρτυρία βρίσκεται στο ράφι 8 της ντουλάπας)
Το γεφύρι στ΄ Παπαμήκα το μύλο
Παλιό πέτρινο γεφύρι δίπλα στο ρέμα στο νερόμυλο του Παπαμήκα. Είναι πετρόκτιστο με διαστάσει ύψος θόλου 2 μέτρα, πλάτος 3 μέτρα και μήκος 6 μέτρα. Εκεί κοντά υπάρχει και το πέτρινο τείχος του παλιού δρόμου.

 

 

 

 

Τα τείχη στην Παναγιά
Ο λόφος της Παναγιάς ήταν το κέντρο μεγάλου οικισμού από την εποχή των Μακεδονικών χρόνων. Ο οικισμός εκτεινόταν γύρω από το λόφο. Αυτό μαρτυρεί το νεκροταφείο ανατολικά του λόφου, αλλά και τα ευρήματα, υπολείμματα των κατοικιών από την Παναγιά μέχρι το Σταυρό.
Γύρω από το λόφο της Παναγιά είναι κτισμένα τα τείχη. Σώζονται αρκετά τμήματα των τειχών. Κατά τη Βυζαντινή περίοδο στη θέση Παναγιά κτίστηκε Φυλακή (κάστρο) Η Άννα Κομνηνή αναφέρει ότι όταν ο Αλέξιος Κομνηνός κινήθηκε δια του Ολύμπου, των Πιερίων και στα Καμβουνια διενυκτέρευσε στο φρούριο Δελφινά. "Και εγερθείς εκείθεν ο Βασιλεύς απήλθεν άχρι κηπουρίων Δελφινά κακείθεν εις Τρίκαλα".
Την ίδια εποχή κτίστηκαν και τα κάστρα στο παλαιογράτσενο, στα Σέρβια, στις Πόρτες και στο Φρούριο (Σωσκός). Τα κάστρα αυτά επέβλεπαν τη διαδρομή προς την Ήπειρο και τη νότια όχθη του Αλιάκμονα. Την ίδια εποχή κτίστηκε και ο παλαιοχριστιανικός ναός της Παναγιάς. Αργότερα, πάνω στα θεμέλια αυτού του ναού, κτίστηκε ο σημερινός ναός της Παναγιάς.

Η Σκάλα
Ο Ξέρξης περνά από την περιοχή αυτή το 480 π.Χ. Ακολουθεί το πέρασμα των Μακεδόνων με επικεφαλής τον Μέγα Αλέξανδρο.
Ο Ρωμαίος ιστορικός Τίτος Λίβιος αναφέρει ότι στα Καμβούνια όρη απέκρουσε ο Περσέας στρατό του Ρωμαίου Ύπατου Οστίλιο το 171 μ.χ., ο οποίος επιχειρούσε να περάσει από τη Θεσσαλία στην άνω Μακεδονία.
Αργότερα πέρασε η στρατιά των Γότθων με τον Θευδέμιρο και των Οστρογότθων με τον Θευδέριχο.
Τον δρόμο αυτόν ακολουθούσαν οι κάτοικοι του χωριού Μόκρο, κάθε Δευτέρα για να πηγαίνουν στο παζάρι των Σερβίων, μέχρι που βγήκαν τα αυτοκίνητα και ο δρόμος πια περνά από την Εθνική οδό Κοζάνης - Λάρισας. Από τον ίδιο δρόμο γινόταν και η επικοινωνία μεταξύ των δύο χωριών. Κυρίως τα δύο χωριά αντάλλασσαν νύφες. Πολλές Δελνιώτισες παντρεύτηκαν στο Μόκρο και το αντίστροφο, πολλές Μοκριώτισες παντρεύτηκαν στο Δέλινο. Αυτό ισχύει ακόμη και σήμερα και δείχνει τη στενή επαφή μεταξύ των δύο χωριών.

Τα παλιά αλώνια
Τα αλώνια βρίσκονται κυρίως πέρα από το Λάκκο, στα χωράφια όπου έσπερναν βρίζα, κριθάρι, βρώμη, αλλά και καραμπουτσιάκι, ρόβι ή ρεβίθια. Ήταν πετρόκτιστα, το μέρος έπρεπε να είναι σε ύψωμα και έτσι ήταν κατηφορικά. Εκεί συγκέντρωναν τα δεμάτια αν ήταν κριθάρι ή βρώμη και τα χειρόβολα αν ήταν βρίζα.
Το αλώνισμα της βρίζας γινόταν με το χτύπημα του χερόβολου, έπρεπε να διατηρηθεί χωρίς να σπάσει το άχυρο, αφού θα χρησιμοποιούνταν για να σκεπάσει τις αχυρώνες και τις καλύβες.
Το αλώνισμα για το κριθάρι, τη βρώμη, το καραμπουτσιάκι, το ρόβι και το ρεβίθι γινόταν με τα ζώα. Στη μέση του αλωνιού ήταν ένας στύλος όπου γύρω του έκαναν περιφορά τα βόδια ή τα άλογα και αλώνιζαν.
Μετά ακολουθούσε το λίχνισμα με τα δικράνια και τα δερμόνια και χώριζε ο καρπός από το άχυρο.
Το άχυρο το έβαζαν σε δίχτυα και το κουβαλούσαν στις αχυρώνες. Εκεί τα μικρά παιδιά αναλάμβαναν να το πατήσουν. Τι χοροπηδήματα, τι τούμπες από τις γρεντιές, κάθε αχυρώνα έμοιαζε με παιδική χαρά.
Τον καρπό τον μάζευαν στα τσουβάλια και τον έβαζαν στις αποθήκες. Επειδή οι αποθήκες ήταν κοινές με τα άλλα προϊόντα τον έβαζαν σε μεγαλύτερα σακιά τις λινάτσες.
Παλιό αλώνι στον Αρκουδόλακκα
Τα αλώνια βρίσκονται κυρίως πέρα από το Λάκκο, στα χωράφια όπου έσπερναν βρίζα, κριθάρι, βρώμη, αλλά και καραμπουτσιάκι, ρόβι ή ρεβίθια. Ήταν πετρόκτιστα, το μέρος έπρεπε να είναι σε ύψωμα και έτσι ήταν κατηφορικά. Εκεί συγκέντρωναν τα δεμάτια αν ήταν κριθάρι ή βρώμη και τα χειρόβολα αν ήταν βρίζα.
Το αλώνισμα της βρίζας γινόταν με το χτύπημα του χερόβολου, έπρεπε να διατηρηθεί χωρίς να σπάσει το άχυρο, αφού θα χρησιμοποιούνταν για να σκεπάσει τις αχυρώνες και τις καλύβες.
Το αλώνισμα για το κριθάρι, τη βρώμη, το καραμπουτσιάκι, το ρόβι και το ρεβίθι γινόταν με τα ζώα. Στη μέση του αλωνιού ήταν ένας στύλος όπου γύρω του έκαναν περιφορά τα βόδια ή τα άλογα και αλώνιζαν.
Μετά ακολουθούσε το λίχνισμα με τα δικράνια και τα δερμόνια και χώριζε ο καρπός από το άχυρο. Το άχυρο το έβαζαν σε δίχτυα και το κουβαλούσαν στις αχυρώνες, ενώ τον καρπό σε τσουβάλι και τον έβαζαν στις αποθήκες. Επειδή οι αποθήκες ήταν κοινές με τα άλλα προϊόντα τον έβαζαν σε μεγαλύτερα σακιά τις λινάτσες.
Μέχρι τη δεκαετία του 1970 πολλά από τα αλώνια τα χρησιμοποιούσαν ακόμη για να στουμπίσουν τη βρίζα και να πάρουν το άχυρο για να σκεπάσουν τις καλύβες, τα μαντριά ή ακόμη και για να κάνουν τα σαμάρια για τα ζώα.
Μέχρι τη δεκαετία του 1970 πολλά από τα αλώνια τα χρησιμοποιούσαν ακόμη για να στουμπίσουν τη βρίζα και να πάρουν το άχυρο για να σκεπάσουν τις καλύβες, τα μαντριά ή ακόμη και για να κάνουν τα σαμάρια για τα ζώα.

Οι Βρύσες - το νερό παλιά
Βρύσες μέσα στο χωριό
Οι βρύσες μέσα στο χωριό ήταν με τρεχούμενο νερό. Εξυπηρετούσαν τους κατοίκους για να πίνουν, να πλένουν, αλλά και για να ποτίζουν τα οικόσιτα ζώα. Αυτές ήταν η Αϊπανή, η Ακατνή και αργότερα έγιναν οι βρύσες κοντά στο σπίτι του Κακάλη, του Τζιμπουκουμήκα και στην πλατεία.
Μέχρι το 1970 που έγινε το δίκτυο και κάθε σπίτι απόκτησε τη δική του βρύση, αλλά και για αρκετό χρόνο αργότερα οι βρύσες χρησιμοποιύνταν.
Σήμερα, αφημένες στη φθορά του χρόνου, όπως όλα τα παλαιότερα κτίσματα, παραμένουν αναξιοποίητα.
Βέβαια στο σημερινό Τριγωνικό για πολιτιστικά μνημεία και σεβασμό της ιστορίας δεν μπορείς να είσαι περήφανος.
Οι βρύσες εκτός χωριού
Υπάρχουν οι βρύσες στις διάφορες τοποθεσίες του χωριού κυρίως για να εξυπηρετούν τους κατοίκους που οι περισσότεροι όλη τη μέρα ήταν εκτός χωριού βοσκώντας τα ζώα ή ασχολούμενοι με γεωργικές εργασίες, αλλά και για να ποτίζονται τα ζώα και τα κοπάδια των κατοίκων τα οποία ήταν και πολλά. Οι περισσότερες από αυτές υπάρχουν ακόμη και σήμερα.
Αυλίστρα, Μπότσια, Αταξιάρχη, Λάκκος. Κουντουλάκια, Γκόγκη, Στεκάμηνο, Σγούρη τα παλιμάντρια, Αρκουδόλακκας, Αγία Βαρβάρα, Νταϊάννη.

 

Το παλιό αρδευτικό αυλάκι
Το γεφύρι του αυλακιού στην κατωβρύση
Τη δεκαετία του 1950 κατασκευάστηκε στο χωριό το μεγάλο αρδευτικό αυλάκι.
Με μήκος κοντά στα τρία χιλιόμετρα αποτελούσε το πιο μεγάλο έργο του χωριού.
Ξεκινούσε από τις Αγκριγκουρτσιές και κατέληγε στην Αυλίστρα. Στη διαδρομή του πότισε τους κήπους με τα ζαρζαβατικά (ντομάτες, πιπεριές, λάχανα, πράσα, κρεμύδια, σκόρδα), τους κήπους με τα μποστάνια (καρπούζια, πεπόνια και κολοκύθες) και τους κήπους με τα δένδρα (μηλιές, αχλαδιές, ροδακινιές, βερυκοκιές). Ήταν το αυλάκι που πότιζε τους κήπους, από τους οποίους οι Τριγωνικιώτες, έπαιρναν όλα τα ζαρζαβατικά τα απαραίτητα για μια οικογένεια.
Σήμερα σώζονται μεγάλα τμήματα του αυλακιού και οι τρεις γέφυρες που κατασκευάστηκαν για να περάσει τα ρέματα στις Αγκριγκουρσιές, στα Κωνσταντάθκα τα χωράφια και το ρέμα τις Κατωβρύσης.
Το αυλάκι αυτό μαζί με τους νερόμυλους αποτελούσε παράδειγμα αξιοποίησης του Λάκκου.
Η ασβεσταριά
Στην τοποθεσία Ίσιωμα μέχρι τη δεκαετία του 1960 υπήρχε και λειτουργούσε η ασβεσταριά του Πετροΐωτα. Στο Τριγωνικό με βάσει τις πληροφορίες από μεγαλύτερους υπήρχαν στην περιοχή αυτή πέντε ασβεσταριές. Τρεις στην τοποθεσία μαντρινές και δύο στα ανατολικά προς την περιοχή Ξέρασμα. Η ασβέστη ου παρήγαγαν ήταν αρίστης ποιότητας. Το κλείσιμο της ασβεσταριάς από τη μία στέρησε τον τόπο από την παραγωγή ασβέστη και εργασία, από την άλλη ωφέλησε γιατί σταμάτησε το κόψιμο των δένδρων (βελανιδιές) αφού αυτές ήταν η πρώτη ύλη για το καύσιμο της ασβεσταριά.
Η ασβεσταριά του Πετροϊώτα υπάρχει ακόμη, και μπορεί τουλάχιστον να αναστηλωθεί, χωρίς πολλά έξοδα, για να μαθαίνουν οι νεώτεροι τον τρόπο παραγωγής της ασβέστης.
Η ασβέστη τότε πουλιόνταν άκαγη. Έτσι όποιος έκτιζε σπίτι αγόρασε την ασβέστη και στη συνέχεια έκανε μια βαθιά τάφρο όπου την έσβηνε με νερό και σκέπαζε την τάφρο. Έμεινε εκεί μέχρις ότου χρησιμοποιηθεί για το κτίσιμο ή το σοφάτισμα του σπιτιού. Η τάφρος αν δεν ήταν ασφαλισμένη ήταν επικίνδυνη, γιατί μέσα έπεφταν μικρά ζώα, αλλά και παιδιά. Υπάρχουν αρκετές τέτοιες ιστορίες. Όταν έπεφτε μέσα κάποιο ζώο έπρεπε αμέσως να το πλύνουν ώστε να φύγει η ασβέστη, γιατί αλλιώς δεν τη γλίτωνε, θα ψοφούσε.

Οι νερόμυλοι στο λάκκο
Ο λάκκος αποτελούσε πάντα, πηγή ζωής για το χωριό. Στο ρέμα του υπήρχαν από ότι λένε επτά νερόμύλοι, από αυτούς σώζονται τα ερείπια των πέντε. Ο πρώτος ήταν στην Αυλίστρα και ο τελευταίος στο Ρύμνιο. (Στην εικόνα αυλάκι νερόμυλου)
Ξεκινώντας από την Αυλίστρα και ακολουθώντας το ρέμα του λάκκου βλέπουμε τα ερείπια των παλιών νερόμυλων και μπορούμενα περπατήσουμε στα πετρόκτιστα αυλάκια τους. Κατά σειρά συναντούμε το μύλο του Ντάου (Παπαθανασίου Βαγγέλη), το Βακούφκο μύλο, το μύλο του Ζιώγα (Παπαθανασίου Γεώργιος), το μύλο τ΄ Παπαμίκα, (Παπαδόπουλου Δημητρίου), το μύλο του Λοιπόν (κάτοικο Μικροβάλτου) και ο νερόμυλος στο Ρύμνιο.
Την εποχή εκείνη, μέχρι τη δεκαετία του 1960, κάθε σπίτι άλεθε το δικό του αλεύρι. Κουβαλούσαν οι κάτοικοι με τα ζώα τους τα γεννήματα (το στάρι ή ακόμη αν δεν έφτανε και τη βρίζα, κυρίως οι Μεταξιώτες), μέχρι το νερόμυλο. Εκεί, αν είχαν σειρά, περίμεναν να αλέσει ο μυλωνάς το γέννημά τους, να το πάρουν και να το φέρουν στο σπίτι εξασφαλίζοντας το ψωμί της χρονιάς τους.
Πετρελαιοκίνητοι μύλοι
Αργότερα λειτούργησαν στο χωριό δύο μύλοι πετρελαιοκίνητοι. Ο μύλος του Παπαθανασίου Βαγγέλη και ο μύλος του Σγουρόπουλου Ιωάννη. Αργότερα βγήκαν οι νέοι κυλινδρόμυλοι, οπότε έκλεισαν και αυτοί.
Ο μύλος τ΄Ντάου (Παπαθανασίου Βαγγέλη)
Ο πρώτος κατά σειρά μύλος στο Λάκκο. Το αυλάκι του ξεκινούσε από την Αυλίστρα. Πολλά τμήματά του ήταν πετρόκτιστα και άλλα σκαλιστά στους βράχους. Σήμερα μπορεί να το διασχίσει κανείς ολόκληρο, αφού αποτελεί ένα πολύ καλό μονοπάτι και να απολαύσει κατά τη διαδρομή τμήμα από το φαράγγι της Παναγιάς. Ο μύλος ερείπια του οποίου σώζονται μέχρι και σήμερα βρίσκεται στην ομώνυμη τοποθεσία. Σε πολύ καλή κατάσταση σώζεται η τσιπλητούρα, από όπου έπεφτε το νερό στη φτερωτή και κινούσε το μύλο.
Λίγα μέτρα από το νερόμύλο υπάρχει μια φυσική πισίνα, όπου τα παιδιά του χωριού κολυμπούσαν. Το νερό να πέφτει από έναν μικρό καταρράκτη. Δίπλα της υπάρχει μια τεράστια πέτρα από όπου τα παιδιά έκαναν βουτιές ή ξάπλωναν πάνω της για ηλιοθεραπεία. Εκεί μάθαν οι Δελνιώτες κολύμπι. Αν βρεθείτε εκεί Ιούλιο μπορείτε να δοκιμάσετε τα τσιρίκνα από τις παρακείμενες τσιρκνιές.

Ο μύλος τ΄ Ζιώγα (Παπαθανσίου Γεώργιος)
Είναι ο τρίτος κατά σειρά νερόμυλος στο Λάκκο. Σώζονται τμήματα από το αυλάκι μόνον, αφού τα μπάζα του δρόμου Τριγωνικό - Ρύμνιο σκέπασαν το μύλο.

Ο Βακούφκος μύλος
Ο δεύτερος κατά σειρά από τους πέντε νερόμύλους στο Λάκκο. Παλιός νερόμυλος, ιδιοκτησίας της εκκλησίας. Τον νοίκιαζαν οι κάτοικοι δίνοντας ένα αντίτιμο στην εκκλησία. Σώζονται τμήματα από το αυλάκι, η τσιπλητούρα και τα θεμέλια του μύλου. Κατά τη διαδρομή μέσα στο φαράγγι μπορείτε να θαυμάσετε τμήματα από το αυλάκι κτισμένα ή σκαλισμένα πάνω στους βράχους.
Παλιότερα ο μύλος βρισκόταν πιο ανατολικά, κάτω από τα παλιά μαντριά του Σουγκάρα (Ντουσιόπουλος Ευάγγελος). Δεν είναι γνωστό πότε έγινε η αλλαγή του χώρου του μύλου.
Πάνω από τα ερείπια του μύλου θα θαυμάσετε τμήματα του κάστρου της Παναγιάς και τους απόκρημνους βράχους. Μη αδιαφορήσετε να ανεβείτε στο βράχο με την τρύπα που κατά το θρύλο ένωνε τον Αη Θανάση με την Παναγιά. Ακολουθώντας το μικρό μονοπάτι κάτω από το βράχο της τρύπας θα βρείτε την πέτρα τείχος και να μας πείτε αν είναι έργο ανθρώπων ή φύσης έργο.

Ο μύλος τ΄ Παπαμήκα (Παπαδόπουλος Δημήτρης)
Είναι ο τέταρτος νερόμυλος που λειτουργούσε στο Λάκκο. Σώζονται το αυλάκι, η τσιπλητούρα και το κτίσμα του νερόμυλου. Ο χώρος προσφέρεται για έξοδο την πρωτομαγιά. Δίπλα από το μύλο μπορείτε να ανακαλύψετε το πηγάδι μέσα στον κορμό ενός δένδρου. Ακόμα μπορείτε να επισκεφθείτε δίπλα από το μύλο το παλιό πέτρινο γεφύρι και το πέτρινο τείχος του παλιού δρόμου.
Το περιβόλι του μύλου ήταν φημισμένο για τις μουριές και αν είναι η κατάλληλη εποχή θα είστε τυχεροί να δοκιμάσετε τη θαυμάσια γεύση τους.

Τ΄ Λοιπόν ο μύλος
Ο πέμπτος νερόμύλος στο Λάκκο. Σώζονται τμήματα του αυλακιού, η τσιπλητούρα και τα ερείπια του μύλου. Δίπλα στο μύλο μπορείτε να δείτε τους μικρούς καταρράκτες που σχηματίζει της Κατερίνης ο Λάκκος. Επίσης μπορείτε να ξεκουραστείτε στο πλατανόδασος ή στο περιβόλι του μύλου. αν είστε τυχεροί και η εποχή το επιτρέπει μπορείτε να φάτε και ξυνόμηλα.

Σημείωση: Όλα τα έργα (κτίρια - κατασκευές) που αναφαίρονται στη σελίδα "έργα ανθρώπων" οφείλουμε να τα συντηρήσουμε, να τα διατηρήσουμε γιατί αποτελούν κομμάτι της ιστορίας του τόπου

Τώρα πριν είναι αργά!